Quy trình ủ mụn xơ dừa làm giá thể trồng rau

Mụn xơ dừa được lấy từ vỏ quả dừa bao gồm phần bụi xơ dừa và sơi xơ dừa. Công dụng của nó là để chống nóng, duy trì độ ẩm cho đất, hạn chế xói mòn, cải thiện độ tơi xốp, làm chất đốt, giá thể trồng rau, làm phân hữu cơ vi sinh, nguyên liệu trồng nấm,…

Khi sử dụng để làm giá thể trồng rau, mụn xơ dừa đóng vai trò như một loại đất hữu cơ vậy. Nó hội tụ được nhiều ưu điểm vượt trội như tơi xốp, thoáng khí, dễ thấm nước, giữ nước hiệu quả. Bên cạnh đó, nó còn không mang mầm bệnh, có chứa khá nhiều vi sinh vật có lợi giúp cây trồng sinh trưởng và phát triển tốt hơn. Để ủ mụn xơ dừa làm giá thể trồng rau khá đơn giản, người nông dân chỉ cần thực hiện theo quy trình như sau:

1. Chuẩn bị dụng cụ và nguyên liệu

a. Dụng cụ

+ Cân: Được sử dụng nhằm mục đích định lượng chính xác các thành phần cho vào đống ủ.

+ Bạt: Sử dụng để đậy lên đống ủ tránh tình trạng nắng mưa và đảm bảo nhiệt độ của đống ủ.

+ Cuốc, xẻng: Được dùng để phối trộn và đảo trộn đống ủ.

+ Thùng ô doa: Dùng để tưới chế phẩm, nước, đảm bảo được đổ ẩm của đống ủ

+ Vị trí ủ: Để quá trình hoạt động của các vi sinh vật được tiến hành một cách thuận lợi thì tốt nhất bạn nên chọn nơi ủ mụn xơ dừa có nền không thấm nước, đảm bảo sự cao ráo, tránh tình trạng ứ đọng nước mưa. Bên cạnh đó, làm nền ủ cũng phải có độ dốc và hệ thống rãnh xung quanh.

b. Nguyên liệu

Đây là nguyên liệu cần để làm 1000kg phân hữu cơ từ mụn xơ dừa:

Nguyên liệu

Khối lượng

Mụn xơ dừa

1200 kg

Phân NPK (5-10-3)

6 kg

Vôi bột

15 kg

Supe lân (dạng bột)

35 kg

Chế phẩm EM1

5 lít

Nước sạch

200 lít


2. Xử lý chất chát có trong mụn xơ dừa

Chất chát có trong mụn xơ dừa gây ảnh hưởng không nhỏ để bộ rễ của cây trồng. Nó làm cản trở việc hút đinh dưỡng của rễ cây, dẫn đến tình trạng cây chết. Vậy nên bà còn cần cẩn trọng xử lý chất chát trước khi đem ủ.

Bước 1: Nghiền vỏ quả dừa

Nghiền nhỏ vỏ quả dừa bằng máy băm nghiền xơ dừa, bã mía 3A3Kw. Bạn cũng có thể sử dụng loại máy khác miễn sao có tính năng nghiền các loại phụ phẩm nông nghiệp như xơ dừa, bã mía, rơm, thân cây ngô, cỏ voi,…

Bước 2: Xả chát Tannin

Ngâm xơ dừa vào trong nước từ 1 đến 3 ngày để tanin tan trong nước. Sau đó xả hết nước đi. Bạn hãy quan sát xem màu của xơ dừa trong quá trình ngâm. Khi màu của xơ dừa mới bỏ vào có màu vàng nghệ, còn sau khi xả chát xong thì nó có màu đỏ. Nếu thấy nó chuyển sang màu đỏ thì bạn có thể chuyển sang bước tiếp theo.

Bước 3: Xả chát lignin

Xả chát lignin bằng cách chuẩn bị nước vôi để ngâm xơ dừa. Tỉ lệ chuẩn là 5kg vôi pha với 200 lít nước sạch. Cần lưu ý vôi tôi gặp nước sẽ sinh nhiệt rất nóng, vậy nên bà con cần cẩn thận trong lúc tôi vôi.

Cho xơ dừa vào bên trong thùng rồi khuấy đều nước vôi. Đợi khoảng 5 đến 7 ngày sau bạn sẽ thấy nước chuyển sang màu đục vàng. Lúc này có thể xả hết nước vôi ngâm mụn xơ dừa. Khi cho xơ dừa vào nước vôi trắng đục, xơ dừa sẽ đổi thành màu nâu đất và màu nước vôi cũng sẽ chuyển sang màu nâu.

Bước 4: Rửa sạch nước vôi

Rửa sạch nước vôi bằng cách ngâm xơ dừa vào nước sạch. Cứ làm như vậy liên tục từ 1 đến 3 lần để xả hết vôi còn lại trong mụn dừa, tránh gây ảnh hưởng đến bước tiếp theo là ủ chế phẩm vi sinh EM1.

Xả hết nước và để cho xơ dừa được khô ráo. Sử dụng tay vắt từng nắm mụn dừa cho ráo nước, đảm bảo càng khô càng tốt.


3. Tiến hành ủ mụn xơ dừa

Bước 1: Trộn mụn xơ dừa đều với NPK (5-10-3), supe lân  và vôi bột theo khối lượng như sau:

Nguyên liệu

Khối lượng

Mụn xơ dừa

1200 kg

NPK (5-10-3)

6 kg

Vôi bột

15 kg

Supe lân

35 kg


Bước 2: Sử dụng chang dàn mỏng hỗn hợp đã trộn trên với bề dày từ 25 đến 30cm

Bước 3: Pha loãng chế phẩm EM1 theo công thức 6 lít chế phẩm vi sinh Em1 pha với 200 lít nước. Lần lượt ủ cho 1200kg nguyên liệu. Công dụng của chế phẩm EM1 là tăng khả năng phân hủy chất hữu cơ, giúp cho rơm rạ, xơ dừa,…nhanh hoai mục, rút ngắn thời gian làm phân hữu cơ vi sinh.

Bước 4: Tưới chế phẩm EM1 đã pha loãng ở bước 3 lên trên lớp nguyên liệu đã được dàn mỏng như ở bước 2. Lúc này, độ ẩm của nguyên liệu đạt 80 đến 85%, sử dụng tay vắt nguyên liệu. Khi nào thấy nước rơi nhanh thành từng hạt qua kẽ tay là được. Cứ làm như thế đến khi nào đống ủ cao từ 1.2 đến 1.5m thì đậy bạt lên trên đống ủ.

Bước 5: Sau 4 đến 5 ngày, nhiệt độ của đống ủ sẽ tăng lên, đạt khoảng 60 độ C. Khi đó, các vi sinh vật phân giải chất hữu cơ hoạt động cũng nhanh và mạnh hơn. Những loài vi sinh vật háo khí chiếm ưu thế.

Lưu ý: Nhiệt độ của đống phân sẽ tăng mạnh trong 10 ngày đầu sau khi ủ và sau đó giảm dần xuống bằng nhiệt độ môi trường. Khi nhiệt độ tăng quá cao bạn nên mở bạt ra và tưới thêm nước để giảm nhiệt độ cho đống ủ xuống. Nếu nhiệt độ quá cao sẽ làm mất đi dinh dưỡng, vi sinh vật chết nhiều, khả năng phân hủy sẽ chậm hơn ảnh hưởng đến tốc độ hoai mục của đống ủ.

Bước 6: Sau 7 ngày tiến hành đảo trộn, bổ sung độ ẩm cho đống ủ, đảm bảo độ ẩm đạt từ 50 đến 60%. Bạn có thể kiểm tra độ ẩm bằng cách lấy tay nắm chặt hỗn hợp đã trộn. Nếu như rỉ nước ra tay là được.

Đợi sau 25 đến 30 đảo trộn thêm 1 lần nữa, tưới nước giúp đảm bảo độ ẩm. Sau thời gian ủ từ 40 đến 60 ngày thì hãy đem ra sử dụng.

Như vậy là hoàn thành xong toàn bộ các công đoạn ủ mụn xơ dừa. Chúc bạn thành công với công thức này nhé!

Thùy Duyên