10 điều thú vị về nhà rông Tây Nguyên

Hình ảnh những mái nhà Rông cao vút lên trời với nhiều họa tiết độc đáo của đồng bào dân tộc đã cuốn hút nhiều người. Song, nếu không tìm hiểu kỹ bạn sẽ khó có thể biết được 10 điều thú vị về nhà Rông Tây Nguyên. Sau đây, hãy cùng chúng tôi tham khảo bài viết dưới đây để biết thêm nhiều thông tin hữu ích.


1. Không phải dân tộc nào cũng có nhà Rông


Nhà Rông là nét độc đáo, riêng biệt của một số dân tộc thiểu số tại vùng Tây Nguyên. Đặc trưng nhất là tại các buôn làng người dân tộc Gia Rai, Bana, Pleiku ở khu vực 2 tỉnh Gia Lai và Kon Tum. Số ít nhóm dân tộc Gia Rai khác như Gia Rai Chor và Gia Rai Mthur không xây dựng kiểu nhà này. Vì vậy, bạn chỉ có thể đến tham quan, tìm hiểu văn hóa nhà Rông tại phía Bắc Tây Nguyên nước ta mà thôi.


2. Nhà Rông là không gian sinh hoạt cộng đồng lớn nhất


Tại nhà Rông, dân làng tụ hội lại cùng nhau mỗi dịp lễ cúng, dâng lên thần linh thành quả lao động sau một năm làm việc và mong cầu những điều may mắn, tốt lành cho vụ mùa tiếp theo. Tại đây, những nghi lễ tôn giáo, tín ngưỡng được tổ chức hết sức bài bản, thể hiện và bảo tồn nét đẹp văn hóa của dân tộc mình.


Nếu đến nhà Rông vào những dịp lễ hội, du khách còn được hòa mình vào những đêm đốt lửa trước sân. Những chàng trai chơi nhạc cụ dân tộc còn các cô gái sẽ thể hiện điệu múa uyển chuyển quanh ánh lửa bập bùng, những bình rượu cần xếp vòng quanh bếp lửa chiêu đãi mọi người tham gia với tấm lòng thân thiện, hiếu khách.

 


3. Nhà Rông không phải nhà ở


Nhiều người nghĩ rằng, nhà Rông cũng được sử dụng như nhà ở thông thường. Tuy nhiên, với đồng bào dân tộc, nhà Rông là nơi vô cùng thiêng liêng trong buôn làng của họ. Đây là chốn để thờ cúng thần linh, là cầu nối giữa con người và những bậc linh thiêng đã ban ơn cho cuộc sống của họ. Vì vậy, người dân chỉ đến đây để sinh hoạt cộng đồng vào dịp lễ hội, cầu xin vụ mùa, cưới gã hay sự kiện trọng đại khác. Còn lại, trai tráng trong làng sẽ làm nhiệm vụ thay nhau canh giữ, phụ nữ sẽ dọn dẹp và chuẩn bị vật phẩm cúng bái hằng ngày theo sự phân công của già làng.


4. Trang trí trong nhà Rông


Họa tiết Mặt trời là trang trí chủ đạo bên trong nhà Rông, thể hiện sự chiếu soi của thần linh trong cuộc sống và lao động hằng ngày của dân làng. Trên cột kèo chính của nhà Rông được chạm khắc nhiều họa tiết mang tính chất tôn giáo. Bên cạnh đó, người dân còn sử dụng chiến phẩm thu được sau những cuộc săn bắn như sừng trâu, xương hàm thú, da động vật… thay một lời báo công.

 


5. Bảo vệ nhà Rông


Vì những ý nghĩa thiêng liêng trong đời sống tinh thần của đồng bao dân tộc, nhà Rông được những người đàn ông khỏe mạnh trong làng thay nhau trông coi ngày đêm, đảm bảo không bị bất cứ thiệt hại gì.


6. Sự khác biệt trong kiến trúc nhà Rông


Mỗi dân tộc khác nhau tại Tây Nguyên đều có kiểu nhà Rông riêng biệt. Người Giẻ Riêng xây dựng nhà Rông nhỏ và thấp, ngược lại mẫu nhà của người Xê Đăng lại cao vút. Đối với người Ba Na nhà được họ thiết kế nhà Rông có đường nét mềm mại riêng và có những nhà sàn xung quanh.

 


7. Văn hóa rượu cần


Phần sàn nhà Rông được thiết kế gắn liền với văn hóa quây quần uống rượu cần của đồng bào. Những nhịp sàn gỗ hay tre nứa đập dập không lát khít với này, điều này thuận tiện cho việc tập trung ăn uống, nước không chảy ra làm mất vệ sinh.


8. Bậc thang lên nhà Rông


Bậc thang lên nhà Rông tùy theo mỗi dân tộc mà có cách bố trí riêng. Thành và cột thang của người Gia Rai có hình quả bầu đựng nước, trong đó người Bana lại đẻo khắc hình ngọn rau dớn, người Xơ Đăng, Giẻ Triêng thì chọn đẻo hình núm chiêng hay mũi thuyền.

 


9. Cây nêu nhà Rông


Cây nêu nhà Rông được trang trí với nhiều họa tiết, đặt ở giữa sân nhà để phục vụ mùa lễ hội của buôn làng. Hình ảnh những cây nêu sẽ có sự khác biệt giữa mỗi dân tộc và từng dịp lễ khác nhau.


10. Nhà Rông truyền thống


Hiện nay, một số nơi bê tông hóa nhà Rông với mái tole, cột xi măng, hình ảnh này chỉ được coi là mô phỏng theo phong cách kiến trúc chứ không được gọi là nhà Rông. Để tận mắt tham quan nhà Rông truyền thống của người dân tộc thiểu số bạn có thể đến những buôn làng ở Tây Nguyên.

 

 

Trên đây là 10 điều thú vị về nhà Rông không phải ai cũng biết. Hy vọng bạn sẽ có thêm cho mình nhiều thông tin hấp dẫn. 


Kiều Châu


Bài khác